1992: Η χρονιά που άλλαξε για πάντα το ποδόσφαιρο!
Το 1992 το ποδόσφαιρο βρισκόταν σε καμπή. Μέσα σε λίγους μήνες συνέβησαν αλλαγές που μετέτρεψαν το άθλημα από παραδοσιακό αλλά και βαρετό σε σύγχρονο, εμπορικό και πολύ πιο θεαματικό. Ο νέος κανόνας για τους τερματοφύλακες, που πλέον δεν μπορούσαν να μπλοκάρουν τη μπάλα, έκανε απείρως πιο γρήγορο και καλύτερο το σπορ, όσο και αν οι... παρελθοντολάγνοι λένε το αντίθετο! Η γέννηση της Premier League, η μετεξέλιξη του Κυπέλλου Πρωταθλητριών σε Champions League, αλλά και η «θεία δίκη» που συνέβη με το παραμύθι της Δανίας στο Euro, που αντικατέστησε την ενωμένη ακόμα Γιουγκοσλαβία, μαζί με την υπόθεση Μποσμάν που «σιγόβραζε» και θα έφερνε τα πάντα τούμπα στις μεταγραφές, συνέθεσαν μια χρονιά-σταθμό. Βάλτε στην κουβέντα και το ότι καθιερώθηκε στην Ελλάδα, σε ολόκληρη πλέον την Ευρώπη και τον κόσμο, η βαθμολογία του 3-1-0, που οι Άγγλοι ήδη χρησιμοποιούσαν από το 1981, και έχετε το απόλυτο παζλ της πιο κομβικής χρονιάς στην ιστορία του ποδοσφαίρου!
Γράφει ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος
Στο επεισόδιο υπ’ αριθμόν 90 του podcast μου «ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΠΑΡΑΦΡΟΣΥΝΗΣ», αυτή την εβδομάδα κάνω μια μεγάλη αναφορά στο 1992, τη χρονιά που άλλαξε οριστικά και αμετάκλητα το ποδόσφαιρο όπως το γνωρίζαμε! Αυτή την εβδομάδα έχω το πρώτο μέρος και την επόμενη το δεύτερο, αφού είναι πραγματικά τόσο πολλά τα γεγονότα που συνέβησαν σε μία και μόνη χρονιά, που κανείς δεν μπορούσε ούτε καν να φανταστεί τότε πώς θα άλλαζαν σχεδόν τα πάντα σε αυτό που υπήρχε ήδη για σχεδόν 120 χρόνια ως άθλημα, αλλά πλέον έμπαινε στον καινούργιο αιώνα, αν και δεν το έγραφε ακόμα η ημερομηνία.
Η μεγαλύτερη αλλαγή είχε να κάνει με τον ίδιο τον τρόπο του παιχνιδιού. Έως τότε, οι τερματοφύλακες μπορούσαν να πιάνουν με τα χέρια κάθε πάσα από συμπαίκτη. Η κατάχρηση είχε φτάσει σε επίπεδα διασυρμού, ιδίως στο Euro 1992. Στον τελικό, η Δανία, προηγούμενη 2-0 επί της Γερμανίας, «γέμιζε» τη μπάλα στον Σμάιχελ, ο οποίος κρατούσε τη μπάλα για να ροκανίσει χρόνο. Η FIFA και η IFAB, που αποφασίζει τις αλλαγές, αντέδρασαν άμεσα. Από τη σεζόν 1992-93 απαγορεύτηκε στους τερματοφύλακες να πιάνουν πάσες από συμπαίκτες (εκτός κεφαλιάς ή σώματος). Το παιχνίδι έγινε πιο γρήγορο και επιθετικό. Το Euro 1992 ήταν το τελευταίο μεγάλο τουρνουά με τον παλιό κανόνα.
Την ίδια χρονιά, οι μεγάλοι αγγλικοί σύλλογοι αποσχίστηκαν από την Football League και ίδρυσαν την FA Premier League. Στόχος ήταν τα τηλεοπτικά έσοδα. Το Sky Sports πλήρωσε τεράστια ποσά, μετατρέποντας το πρωτάθλημα σε παγκόσμιο brand. Η πρώτη σεζόν ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1992. Γήπεδα ανακαινίστηκαν, ξένοι παίκτες άρχισαν να καταφθάνουν μαζικά και το χρήμα εισέρευσε. Σήμερα, η Premier League είναι η πλουσιότερη λίγκα του πλανήτη.
Η UEFA μετέτρεψε το Κύπελλο Πρωταθλητριών σε Champions League και, μετά τη δοκιμαστική σεζόν 1991-92, αποφάσισε το 1992-93 να είναι η πρώτη με το νέο όνομα, τον θρυλικό ύμνο και format με ομίλους. Το Champions League εξελίχθηκε σε κορυφαία διασυλλογική διοργάνωση, με δισεκατομμύρια σε έσοδα και παγκόσμια προβολή. Την πρώτη χρονιά μοίρασε 38 εκατομμύρια ευρώ σε όλες τις οκτώ ομάδες συνολικά, ενώ σήμερα μίνιμουμ κάθε ομάδα που μπαίνει στη league phase έχει αυτά τα χρήματα ως έσοδα!
Στο Euro 1992, στη Σουηδία, η ενωμένη Γιουγκοσλαβία αποκλείστηκε λόγω εμφυλίου και κυρώσεων, με απόφαση του ΟΗΕ, στην πρώτη ξεκάθαρη επέμβαση στο ποδόσφαιρο! Η Δανία κλήθηκε την τελευταία στιγμή και, αν και οι παίκτες ήταν σε διακοπές, χωρίς προετοιμασία, πήγε και κατέκτησε τον τίτλο, κερδίζοντας την Παγκόσμια πρωταθλήτρια Γερμανία με 2-0.
Την ίδια περίοδο, ο Βέλγος Μποσμάν ξεκινούσε τη δικαστική μάχη που θα άλλαζε τις μεταγραφές. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ήρθε το 1995: ελεύθερες μεταγραφές στο τέλος συμβολαίου και κατάργηση ποσοστώσεων ξένων παικτών εντός ΕΕ. Αυτό απελευθέρωσε την αγορά, αύξησε μισθούς και ενίσχυσε τους μεγάλους συλλόγους.
Το 1992, λοιπόν, δεν ήταν τυχαίο. Οικονομικά συμφέροντα, νομικές αλλαγές και ανάγκη για θέαμα συνδυάστηκαν. Από το back-pass rule και την Premier League μέχρι το Champions League και τον Μποσμάν, όλα διαμόρφωσαν το σύγχρονο ποδόσφαιρο: πιο γρήγορο, σίγουρα πλουσιότερο, αρκετά πιο εξωφρενικό σε ποσά και, κάποιοι λένε, λιγότερο απρόβλεπτο. Τριάντα τρία χρόνια μετά, εξακολουθούμε να βιώνουμε τις συνέπειές του.
Ακούστε το podcast του Χρήστου Σωτηρακόπουλου, «ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΠΑΡΑΦΡΟΣΥΝΗΣ», πατώντας εδώ!
