«Φάκελος» ψυχική υγεία και αθλητισμός: Η Ειρήνη Ρέρα στο England365!
Η αθλητική ψυχολόγος κα Ειρήνη Ρέρα αποκαλύπτεται στο England365 γύρω από το κομμάτι της ψυχικής υγείας αθλητών υψηλού επιπέδου όπως ο Ρόναλντ Αραούχο. Ο Ουρουγουανός αμυντικός της Μπαρτσελόνα επέστρεψε στις προπονήσεις της ομάδας πριν το τέλος του 2025 ύστερα από ένα μήνα απουσίας δίνοντας προτεραιότητα στην ψυχική του υγεία.
Ο αρχαίος φιλόσοφος Σωκράτης τόνιζε πως πρέπει να προηγείται η θεραπεία της ψυχής της θεραπείας του σώματος. «Είναι καλύτερο να θεραπεύετε την ψυχή, πριν θεραπεύσετε το σώμα, καθώς η υγεία και η ευτυχία εξαρτώνται τελικά από την κατάσταση της ψυχής».
Οι ποδοσφαιριστές είναι ζώντες οργανισμοί και όχι ρομπότ. Καμιά φορά αυτό ξεχνιέται καθώς βλέπουμε κάποιον να κερδίζει εκατομμύρια, δόξα, τίτλους και πλούτη και λέμε «σιγά τι πρόβλημα έχει αυτός, τα έχει όλα λυμένα στη ζωή του».
Και όμως πίσω από το φαίνεσθαι υπάρχει το είναι. Όπως όλοι οι άνθρωποι έτσι και οι ποδοσφαιριστές έχουν τις κακές τους μέρες, τις δύσκολες τους στιγμές, προβληματίζονται, στεναχωριούνται.
Περνούν στιγμές ψυχικής πίεσης μέσα από άγχος, θλίψη, ίσως και το πένθος μιας απώλειας. Ο αμυντικός της Μπαρτσελόνα, Ρόναλντ Αραούχο, έλειψε για έναν μήνα από τις αγωνιστικές υποχρεώσεις της Μπαρτσελόνα για να φροντίσει την ψυχική του υγεία, χωρίς να έχει προσδιοριστεί εάν αντιμετωπίζει κάποιο σοβαρό θέμα.
Επέστρεψε λίγο πριν την αλλαγή του χρόνου χαμογελαστός πίσω στις προπονήσεις της ομάδας του Χάνσι Φλικ. Με αφορμή τον συγκεκριμένο ποδοσφαιριστή και άλλους τόσους αθλητές που αντιμετωπίζουν ζητήματα ψυχικής υγείας, τα οποία είτε έχουν δει είτε δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ζητήσαμε την γνώμη μιας ειδικού.
Η αθλητική ψυχολόγος, κα. Ειρήνη Ρέρα με πολυετή εμπειρία στην παροχή βοήθειας σε αθλητές υψηλού επιπέδου, ανοίγει τα χαρτιά της, μιλώντας στο England365.
Αναφέρεται στο αν υπάρχει αύξηση τα τελευταία χρόνια σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις αθλητών που ζητούν βοήθεια. Μιλάει για τη διαδικασία που ακολουθείται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευμένου και πολλά ακόμα ενδιαφέροντα ζητήματα γύρω από το ευαίσθητο κομμάτι της ψυχικής υγείας.
Συνέντευξη στον Δαμιανό Λεπτόπουλο
Υπάρχει αύξηση τα τελευταία χρόνια των περιπτώσεων αθλητών υψηλού επιπέδου που ζητούν βοήθεια και αν ναι ποιος είναι ο βασικός λόγος;
«Ολοένα και περισσότερα πρόσωπα γνωστά στο ευρύ κοινό, ανάμεσά τους και διακεκριμένοι αθλητές υψηλού επιπέδου, αναφέρονται ανοιχτά σε θέματα ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζουν, με απώτερο σκοπό να κατασταλεί το στίγμα της ψυχικής ασθένειας και να δώσουν παραδείγματα δύναμης σε όσους αντιμετωπίζουν αντίστοιχες δυσκολίες. Μάχη με την κατάθλιψη, το άγχος και την πίεση του πρωταθλητισμού έχουν ομολογήσει ότι έχουν δώσει πολλοί διάσημοι αθλητές, όπως ο Μάικλ Φελπς, η Ναόμι Οσάκα και η Σιμόν Μπάιλς. Ενώ ο Γιάννης Αντετοκούμπο έχει αναφερθεί πρόσφατα στην κατάθλιψη που πέρασε, στο ότι σκέφτηκε ακόμη και να τα παρατήσει και στη βοήθεια που πήρε μέσω της ψυχοθεραπείας, αναφέροντας συγκεκριμένα ότι ‘Η ψυχική υγεία είναι σημαντική για μένα’».
Ποια είναι τα βασικά βήματα που ακολουθούνται στη διάρκεια της ψυχοθεραπείας όταν ένας ποδοσφαιριστής υψηλού επιπέδου αναγκάζεται να διακόψει τις αγωνιστικές του υποχρεώσεις για να ζητήσει άμεσα βοήθεια;
«Ξεκινώντας το ταξίδι της ψυχοθεραπείας, χρειάζεται χρόνος να δομηθεί μια καλή σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο θεραπευτή και θεραπευμένο, βασισμένη στην απόλυτη εχεμύθεια. Επίσης καθορίζονται οι θεραπευτικοί στόχοι και ανάλογα τη μεθοδολογία της ψυχοθεραπείας, το αίτημα του αθλητή- θεραπευμένου και το διαθέσιμο χρόνο ξεκινάει ένα ταξίδι από το οποίο δεν γυρνάς ποτέ ο ίδιος άνθρωπος ξανά».
Σε ποια σημεία εστιάζει ένας ψυχοθεραπευτής ώστε να βοηθήσει τον αθλητή να εξωτερικεύσει όσα τον προβληματίζουν;
«Στο βασικότερο στοιχείο που πρέπει να εστιάζει, είναι η μοναδικότητά του! Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και έχει τα δικά του βιώματα, τα δικά του τραύματα και τις δικές του δυνάμεις. Αν κάτι είναι σίγουρο ότι πρέπει να δοθεί μεγάλη σημασία είναι η λήψη ενός πολύ καλού ιστορικού του αθλητή».
Μπορεί να προσδιοριστεί ο αριθμός συνεδριών που απαιτούνται για την επιστροφή του ποδοσφαιριστή στις αγωνιστικές του υποχρεώσεις;
«Δεν είναι καλό να πέφτουμε στην παγίδα των αριθμών και των γενικεύσεων καθώς ακόμη και αν έχουμε ένα κοινό αίτημα ανάμεσα σε 10 αθλητές π.χ. την διαχείριση του προ-αγωνιστικού άγχους και τα 10 αυτά άτομα έχουν τη δική τους μοναδική ιστορία και ιδιοσυγκρασία και κατά συνέπεια το δικό τους ξεχωριστό θεραπευτικό πλάνο. Όταν δουλεύουμε με ανθρώπινες ψυχές, δεν πάμε μόνο με βάση εγχειρίδια».
Υπάρχει συνεργασία μεταξύ ψυχοθεραπευτή και ομάδας του ποδοσφαιριστή; Αν ναι, σε ποιο βαθμό;
«Διατηρώντας το ιατρικό απόρρητο ένας θεραπευτής δεν επικοινωνεί στοιχεία της ψυχοθεραπείας επ’ ουδενί με κανένα προπονητή, εκτός και αν η ζωή του θεραπευμένου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ψυχοθεραπευτής μπορεί αφού πάρει την άδεια του αθλητή να χρειαστεί να επικοινωνήσει με τον προπονητή ώστε να πάρει πληροφορίες που θα βοηθούσαν να έχει μια πιο πλήρη εικόνα για εκείνον».
Πώς μπορεί και αν μπορεί μια ομάδα να αντιμετωπίσει σημάδια ψυχικής πίεσης;
«Φυσικά και μπορεί και πιθανόν να σχετίζεται με μια συλλογική δυσκολία που προκύπτει από τις δυσλειτουργικές σχέσεις με έναν αυταρχικό ή μη ευέλικτο προπονητή ή άλλους παράγοντες π.χ. μια απαραίτητη νίκη για την εξέλιξη της ομάδας, τον τραυματισμό βασικών παικτών, την ασυνέπεια κ.α.».
Μετά το τέλος των συνεδριών, συνεχίζεται η συνεργασία ψυχοθεραπευτή και αθλητή κατά τη διάρκεια προπονήσεων ή αγώνων;
«Κατά περίπτωση και αναλόγως των αναγκών μπορεί σποραδικά να γίνονται κάποιες συνεδρίες π.χ. πριν από έναν σημαντικό αγώνα. Αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο τις περισσότερες φορές».
Αν κατά τη διάρκεια των συνεδριών διαπιστωθεί ότι ο ποδοσφαιριστής πάσχει από σοβαρή ψυχική νόσο και χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, μπορεί ο ψυχοθεραπευτής να τον παραπέμψει σε ψυχίατρο;
«Ναι φυσικά και αυτό είναι πολλές φορές το ιδανικό καθώς με μια κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και μια συνέπεια στις ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες έχουμε ένα εξαιρετικό θεραπευτικό αποτέλεσμα ακόμη και σε περιπτώσεις που μοιάζουν να δυσκολεύουν αρκετά».