Η τραγωδία που γέννησε ένα μύθο

Τα ξημερώματα της 6^ης Φλεβάρη του 1958 όταν η πτήση 609 του των Βρετανικών αερογραμμών έλαβε πρόωρο και τραγικό τέλος στον παγωμένο αεροδιάδρομο του Μονάχου ξεκίνησε ο θρύλος και η παγκόσμια λατρεία για τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Που συμπληρώθηκαν μία δεκαετία αργότερα με τους άθλους της σπουδαιότερης από τις επόμενες της εκδόσεις , με βασικούς συντελεστές δύο από τους επιζώντες του δυστυχήματος , και στη συνέχεια από τα πιο πρόσφατα κατορθώματα της ομάδας του σερ Άλεξ Φέργκιουσον.

 

 

Στην 3^η του απόπειρα το μοιραίο σκάφος, «Λόρδος Μπέργκλι» που μετέφερε την αποστολή της τότε πρωταθλήτριας Αγγλίας από το Βελιγράδι στο Μάντσεστερ συνετρίβη στο αεροδρόμιο της βαυαρικής πρωτεύουσας κόβοντας το νήμα της ζωής του μεγαλύτερου μέρους των επιβατών και του πληρώματος που είχαν την ατυχία να βρίσκονται μέσα σ’ αυτό. Είκοσι από τα 44 συνολικά άτομα τα οποία επέβαιναν άφησαν επί τόπου την τελευταία τους πνοή.. Οι τραυματίες , ορισμένοι εκ των οποίων ήταν αναίσθητοι μεταφέρθηκαν σε γειτονικό νοσοκομείο όπου έχασαν τη μάχη με το θάνατο άλλα τρία άτομα.

 

Η τραγωδία αποτέλεσε όμως και την οδυνηρή κερκόπορτα από όπου η ομάδα εκείνη απέδρασε εκούσια προς το μύθο.

 

Τα ήδη διάσημα και αγαπημένα στην πατρίδα του ποδοσφαίρου «μωρά του Μπάσμπι» πέρασαν με το τεράστιο εκείνο τίμημα τα σύνορα των θνητών και τα αγκάλιασε η αιωνιότητα.

 

Το αεροπλάνο στο οποίο απέβαιναν εκτός από τα μέλη της αποστολής των «κόκκινων διαβόλων» και δημοσιογράφοι από αγγλικά ΜΜΕ είχε κάνει προγραμματισμένη για ανεφοδιασμό στάση στο αεροδρόμιο του Μονάχου. Αλλά μετά την ολοκλήρωση του παρά τις δύο πρώτες αποτυχημένες απόπειρες για απογείωση ο κυβερνήτης Τζέιμς Τέιν έκρινε σκόπιμο, αντί να δεχθεί τη διανυκτέρευση στην πόλη της Γερμανίας, να επιχειρήσει με τον συν-κυβερνήτη Κένεθ Ρέιμεντ μία ακόμα η οποία αποδείχθηκε όμως τραγική καθώς η νέα χιονόπτωση στην περιοχή προκάλεσε μεγαλύτερη συσσώρευση πάγου στον ήδη επικίνδυνο αεροδιάδρομο. Έτσι το αεροσκάφος έχασε ταχύτητα και αντί να απογειωθεί όρμησε στον φράκτη του αεροδρομίου, προσέκρουσε στη συνέχεια σε γειτονικό σπίτι και συνετρίβη. Φοβούμενος ότι το σκάφος θα εκραγεί ο κυβερνήτης προσπάθησε να βγάλει το ταχύτερο δυνατό τους επιζώντες. Και μέσα στο γενικό σοκ και τον πανικό ο γκολκίπερ της Γιουνάιτεντ Χάρι Γκρεγκ αν και τραυματίας αλτρουϊστικά έμεινε για να βοηθήσει στο έργο της διάσωσης.

 

Έρευνα από τις γερμανικές αρχές είχε αρχικά ρίξει την ευθύνη στον καπετάνιο Τέιν αλλά αργότερα κρίθηκε ότι για την τραγωδία έφταιξε η κατάσταση του αεροδιαδρόμου και η τιμή του αποκαταστάθηκε 10 χρόνια μετά.

 

 

Στα αξιοσημείωτα της μοιραίας εκείνης πτήσης η καθυστέρηση για μία ώρας της αναχώρησης από το Βελιγράδι εξ αιτίας του γεγονότος ότι ο δεξιός μέσος της Γιουνάιτεντ Τζόνι Μπέρι είχε χάσει το διαβατήριο του ενώ στο Μόναχο λίγο πριν την μοιραία 3^η απόπειρα απογείωσης ένας άλλος ποδοσφαιριστής ο Λίαμ Γουΐλαν, που δεν αισθανόταν άνετα στις αεροπορικές πτήσεις , σύμφωνα με μαρτυρίες ακούστηκε να λάει « ίσως αυτός είναι ο θάνατος αλλά είμαι έτοιμος». Ορισμένοι άλλοι συμπαίκτες του όπως ο μυθικός Ντάνκαν Έντουαρντς, ο σύμφωνα με τους ειδικούς κορυφαίος τότε ποδοσφαιριστής όχι μόνον στην Αγγλία αλλά και τον κόσμο , καθώς και οι Τόμι Τέιλορ , Μαρκ Τζόουνς , Έντι Κόλμαν και Φρανκ Σουίφτ μετακόμισαν στο πίσω μέρος του αεροσκάφους πιστεύοντας ότι ήταν πιο ασφαλές.

 

Συγκλονιστική η μαρτυρία του ηρωικού Γκρέγκ που μόλις συνήλθε πίστεψε ότι ήταν νεκρός. Αισθάνθηκε αίμα να τρέχει στο μέτωπο του και παραδέχθηκε «δεν τολμούσα να βάλω εκεί το χέρι μου, πιστεύοντας ότι το κεφάλι μου είχε σκάσει σαν πολύ-βρασμένο αυγό». Λίγα εκατοστά πιο μακριά είδε λίγο φως να μπαίνει από μία χαραμάδα και με κλωτσιά άνοιξε τρύπα στα συντρίμμια για να βγει έξω στο παγωμένο έδαφος.

 

Η Γιουνάιτεντ που επέστρεφε από αγώνα στην πρωτεύουσα της Γιουγκοσλαβίας και με το 3-3 κόντρα στον Ερυθρό Αστέρα είχε εξασφαλίσει την πρόκριση στα ημιτελικά του κυπέλλου Πρωταθλητριών (για 2^η σερί χρονιά) προσπαθούσε τότε να γίνει η μόλις 3^η ομάδα (μετά τις Χάντερσφιλντ στη δεκαετία του 1920 και Άρσεναλ εκείνη του 30) στην Αγγλία που θα κατακτούσε για 3^η σερί χρονιά τον τίτλο . Βρισκόταν έξι βαθμούς πίσω από την πρωτοπόρο Γούλβς 14 αγωνιστικές πριν από το τέλος, μετρούσε 11 ματς δίχως ήττα και είχε εξασφαλίσει το εισιτήριο για τον 5^ο γύρο του κυπέλλου της χώρας.

 

 

Επτά από τους άσους της έσβησαν επί τόπου ενώ ο Έντουαρντς άφησε την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο του Μονάχου στις 21 του μήνα. Οι Τζόνι Μπέρι και Τζάκι Μπλαντσφλάουερ υπέστησαν τόσο σοβαρούς τραυματισμούς που δεν ξανάπαιξαν μπάλα. Ο τεχνικός της ομάδας, και μετέπειτα σερ, Ματ Μπάσμπι παρέμεινε στο νοσοκομείο για πάνω από δύο μήνες και δις είχε κοινωνήσει διότι οι γιατροί πίστευαν το χειρότερο. Αφού πήρε το εξιτήριο , πήγε για αποθεραπεία στην Ελβετία και συχνά σκεπτόταν να εγκαταλείψει οριστικά το ποδόσφαιρο. Όμως η σύζυγος του Τζιν τον έπεισε να μείνει λέγοντας του «ξέρεις Ματ τα παιδιά θα ήθελαν να συνεχίσεις». Τα λόγια εκείνα τον έκαναν να αναθαρρήσει και να πάει να παρακολουθήσει την ομάδα του στον τελικό του κυπέλλου Αγγλίας την ίδια χρονιά.

 

Αντικαταστάτης του προσωρινά ήταν ο βοηθός του Τζίμι Μέρφι που δεν ήταν στην μοιραία πτήση καθώς βρισκόταν στο Κάρντιφ λόγω των υποχρεώσεων του με την εθνική ομάδα της Ουαλίας στην οποία εργαζόταν παράλληλα.

 

 

Αξίζει να αναφερθεί ότι στο πρώτο μετά την τραγωδία ματς η Γιουνάιτεντ με αναπληρωματικούς και εφήβους στη σύνθεση της νίκησε 3-0 τη Σέφιλντ Γουένσντεϊ με το πρόγραμμα του αγώνα για εκείνο το ματς να έχει κενά στη θέση όπου κανονικά έπρεπε να αναγράφονται τα ονόματα των παικτών της . Ήταν και η μοναδική της νίκη στη συνέχεια στο πρωτάθλημα και κατρακύλησε στην 9^η θέση τελικά αλλά παρόλα αυτά έφθασε στον τελικό του κυπέλλου για 2^η σερί χρονιά. Εκεί ηττήθηκε 2-0 από την Μπόλτον με το αλησμόνητο αμφισβητούμενο 2^ο γκολ των νικητών από τον θρυλικό Νατ Λοφτχάους που έφυγε μόλις πρόσφατα από τη ζωή. Στα ημιτελικά του Πρωταθλητριών νίκησε τη Μίλαν στο «Ολντ Τράφορντ» αλλά ηττήθηκε 4-0 στο 2^ο ματς στο Μιλάνο και αποκλείστηκε. Όμως ο θρυλικός Σκωτσέζος τεχνικός της επέστρεψε στα καθήκοντα του την αμέσως επόμενη σεζόν και 10 χρόνια μετά την οδήγησε, με ηγέτη τον επίσης επιζώντα Μπόμπι Τσάρλτον αλλά και τον Μπιλ Φουλκς (που επίσης ήταν στη μοιραία πτήση επίσης) στην κατάκτηση του σημαντικότερου ευρωπαϊκού τροπαίου.

 

Τη λίστα των νεκρών εκτός από τους οκτώ ποδοσφαιριστές της Γιουνάιτεντ (Τζεφ Μπεντ, Ρότζερ Μπέρν, Έντι Κόλμαν, Ντάνκαν Έντουαρντς, Μαρκ Τζόουνς, Ντέιβιντ Πεγκ, Τόμι Τέιλορ και Λίαμ «Μπίλι» Γουΐλαν) του γραμματέα του σωματείου Γουόλτερ Κρίκμερ , του γυμναστή Τομ Κάρι και του επικεφαλή των κόουτς Μπερτ Γουόλι, συμπληρώνουν οκτώ δημοσιογράφοι και δύο επιβάτες ανάμεσα στους οποίους καιν ο στενός φίλος του Μπάσμπι ιδιοκτήτης αλόγου ιπποδρομιών Γουΐλι Σατίνοφ.

 

 

Στη μνήμη των θυμάτων της τραγωδίας έχουν από τότε γίνει ουκ ολίγες επίσημες εκδηλώσεις με αποκορύφωμα εκείνη το 2008 με τη συμπλήρωση μισού αιώνα από τα δραματικά γεγονότα του Μονάχου. Πέραν της επιμνημόσυνης δέησης στις 6 Φεβρουαρίου της χρονιάς εκείνης το σωματείο ονόμασε «Τούνελ του Μονάχου» το τούνελ κάτω από τη Νότια εξέδρα του «Ολντ Τράφορντ» ενώ τέσσερις ημέρες αργότερα στο ντέρμπι της πόλης κόντρα στη γειτονική Σίτι επίσης στο «θέατρο των ονείρων» έγινε μία πολύ συγκινητική εκδήλωση στην οποία πήραν μέρος οι τεχνικοί των δύο αντιπάλων ομάδων σερ Άλεξ Φέργκιουσον και Σβεν Γκόραν Έρικσον που εναπόθεσαν στεφάνια στο ημικύκλιο του γηπέδου.

 

Άξιες αναφοράς και ορισμένες από τις καλλιτεχνικές απόπειρες φόρο τιμής στην τραγωδία. Ανάμεσα τους ξεχωρίζει το τραγούδι , αγνώστου συνθέτη, με τίτλο «Τα λουλούδια του Μάντσεστερ» που κυκλοφόρησε σε δίσκο η θρυλική φόλκ μπάντα από το Λίβερπουλ

 

The Spinners στο παρθενικό τους άλμπουμ το 1962 με τίτλο "Quayside Songs Old and New". Πολλά χρόνια αργότερα, το 2004, ο γεννημένος στο Μάντσεστερ δημιουργός Morrissey επίσης κυκλοφόρησε ένα τραγούδι με τίτλο « η αεροπορική τραγωδία του Μονάχου» το οποίο ήταν η 2^η πλευρά του "IrishBlood, EnglishHeart".Το τραγούδι εκείνο συμπεριλήφθηκε ένα χρόνο μετά στο ζωντανό άλμπουμ του ίδιου καλλιτέχνη LiveatEarlsCourt. Πιο σύγχρονη προσπάθεια εκείνη του αγγλικού γκρούπ The Futureheads που ονόμασαν το άλμπουμ τους NewsandTributes ως φόρο τιμής στην τραγωδία. Το ομώνυμο τραγούδι περιλαμβάνει την παρακάτω στροφή:

 

«Τους γκρέμισαν στο απόγειο τους

Τζεφ Μπεντ

Ρότζερ Μπέρν

Έντι Κόλμαν

Ντάνκαν Έντουαρντς

Μαρκ Τζόουνς

Ντέιβιντ Πεγκ

Τόμι Τέιλορ

Λίαμ «Μπίλι» Γουΐλαν

 

 

Τζόνι Μπέρι (απεβίωσε το 1994)

Τζάκι Μπλαντσφλάουερ ( 1998)

Τζάκι Τσάρλτον

Μπίλι Φούλκς

Χάρι Γκρέγκ

Κένι Μόργκανς

Άλμπερτ Σκάνλον (2009)

Ντένις Βάιολετ (1999)

Ρέι Γουντ (2002)

 

Ματ Μπάσμπι (1994)